Poledica i ledena kiša: kako nastaju i zašto ih je teško vidjeti na putu
Poledica je glatka, zbijena i providna naslaga leda na tlu, putevima i predmetima. Nastaje kada se pothlađene kapi kiše ili rosulje smrznu u dodiru s površinom čija je temperatura oko ili ispod 0 °C. Za razliku od snijega, ne vidi se izdaleka, pa je jedna od najopasnijih zimskih pojava za vozače i pješake.
Ledena kiša: kiša koja se ledi pri dodiru
Ledena kiša pada kao tečna voda, ali su njene kapi pothlađene, odnosno ohlađene ispod 0 °C, a da se nisu smrznule. Nastaje kada je uz tlo sloj hladnog zraka s temperaturom ispod nule, a iznad njega sloj toplijeg zraka:
- visoko u oblaku padavine nastaju kao snijeg
- u toplijem sloju snijeg se otopi u kapi kiše
- u hladnom sloju uz tlo kapi se ohlade ispod nule, ali se ne stignu smrznuti
- kada udare u tlo, granu, žicu ili automobil, smrznu se gotovo trenutno
Takav raspored, s toplijim zrakom iznad hladnog, zove se temperaturna inverzija (više u članku Temperaturna inverzija). Kap se pri udaru kratko razlije po površini i tek onda smrzne, pa led prekrije predmete ravnomjernim providnim slojem.
Težina takvog leda može slomiti grane i stabla i srušiti električne vodove, a puteve i trotoare pretvara u klizalište.
Crni led
„Crni led” je narodni naziv za tanku poledicu na putu. Led zapravo nije crn, nego providan, pa se kroz njega vidi tamni asfalt i put izgleda samo mokro. Najčešće se pojavljuje rano ujutro, kada se tokom noći ponovo smrzne voda od otopljenog snijega ili kada se smrzne put mokar od kiše.
Mostovi i nadvožnjaci zalede se prije ostalih dijelova puta, pa su u hladnim jutrima posebno opasni.
Poledica nije mraz
Mraz nastaje kada se vodena para iz zraka direktno pretvori u led na ohlađenoj površini, tokom vedrih i tihih noći. Poledica nastaje od tečne vode: od kapi kiše ili rosulje, ili od vode koja je već na putu. Zato je poledica glatka i providna, a mraz čine sitni kristalići. Više u članku Mraz.
Na šta paziti u prognozi
Simboli vremena u našoj prognozi (MET Norway) nemaju posebnu oznaku za ledenu kišu. Znak za oprez je kiša ili rosulja uz temperaturu oko ili ispod nule, naročito nakon nekoliko hladnih dana, kada su tlo i putevi promrzli. Na stranici svakog mjesta pogledajte prognozu po satima: ako uz kišu temperatura pada prema nuli, moguća je poledica. Kada naša prognoza za narednih 36 sati pokaže kišu uz temperaturu ispod nule, na stranici mjesta pojavit će se i poveznica na ovaj članak.
Temperatura u prognozi odnosi se na zrak 2 metra iznad tla, a ne na površinu puta. Zvanična upozorenja na poledicu i ledenu kišu objavljuju Federalni hidrometeorološki zavod na fhmzbih.gov.ba i Republički hidrometeorološki zavod Republike Srpske, a stanje na putevima BIHAMK i AMS RS.